In dit artikel gaan we aan de slag met een vrij onbekend fenomeen: het Kounis Syndroom. Het is eigenlijk een variant van acuut coronair syndroom, maar dan in de setting van een allergische reactie. We gaan je in dit artikel proberen er zoveel mogelijk over te vertellen!
In het kort is het Kounis syndroom een vorm van acuut coronair syndroom (ACS) bij een patiënt die een allergische reactie heeft. De allergische reactie zorgt voor vasospasme (Kounis syndroom type 1), plaqueruptuur (type 2) of stent-trombose (type 3) en daardoor eenzelfde beeld als ACS.
Classificatie
Er zijn drie algemeen geaccepteerde classificaties van Kounis Syndroom:
- Type 1: Allergische reactie met vasospasme zonder coronairlijden
- Type 2: Acuut infarct na allergische reactie met pre-existent atherosclerose
- Type 3: Stent-trombose door allergische reactie op stentmateriaal
Pathofysiologie
Er zijn twee soorten reacties mogelijk: een IgE-gemedieerde reactie (klassieke allergie) en een niet-IgE gemedieerde reactie (pseudo-allergie). Bij die eerste variant is blootstelling aan een stof nodig om bij een volgende blootstelling een allergische reactie te krijgen. Bij de niet-IgE gemedieerde variant kan bij de eerste blootstelling een reactie optreden door een directe activatie van mestcellen, door bijvoorbeeld medicatie of contrastvloeistof.
Type 1 Kounis Syndroom kenmerkt zich dus door een patiënt zonder coronairlijden. Bij de allergische reactie gaan mestcellen een bepaalde reactie aan waarbij stoffen als histamine, leukotriënen en platelet-activating factor (PAF) vrijkomen. Deze stoffen hebben een effect op de spiertjes in de vaatwand, waardoor coronairspasme optreedt.
Type II kenmerkt zich door reeds aanwezige plaques, welke door de allergische reactie destabiliseren en loskomen. Het gevolg is een myocardinfarct. Enzymen zoals tryptase en chymase komen vrij wanneer mestcellen degranuleren. Deze enzymen breken eiwitten, zoals collageen, af in de buitenste laag van de plaque. Een stabiele plaque verzwakt zo, tot hij uiteindelijk los komt.
Type III Kounis-syndroom (KS) komt voor bij patiënten met een stent en ontstaat door een allergische reactie op het materiaal van de stent of op de medicijnafgevende coating van de stent (drug-eluting stent of DES). Deze reactie veroorzaakt plaatselijke ontsteking en trombose in of rond de stent. Deze reactie leidt tot infiltratie van eosinofielen en een forse ontstekingsreactie op de plaats van de stent.
Geschiedenis van Kounis Syndroom
In 1991 publiceerden Nicholas Kounis en George Zavras (Ref. 1) een artikel waarin ze het concept van ‘Histamine-induced coronary artery spasm’ beschreven, inclusief zaken als pathofysiologie en symptomen. Ze waren echter niet de allereersten die de link tussen anafylaxie en ACS legden. In 1950 beschreven Pfister & Plice (Ref. 7) al een casus van een patiënt die een myocardinfarct onderging wegens een langdurende allergische reactie op Penicilline.
In 2009 beschreef Biteker (Ref. 9) de eerste casus van een kind met Kounis syndroom. Het betrof een 13-jarige jongen die met huiduitslag en pijn op de borst naar het ziekenhuis kwam. Hij had 30 minuten daarvoor een orale dosis van 500 mg Amoxicilline/Clavulaanzuur ingenomen. Inmiddels waren zijn klachten weer aan het verdwijnen. Op zijn ECG zag men ST-elevaties in afleidingen II, III, aVF, V4, V5 en V6. Zijn hartenzymen (Troponine-I en CK-MB) waren verhoogd en men heeft een angiografie gedaan waarbij schone coronairen gezien werden. Vier dagen later waren de hartenzymen en het ECG genormaliseerd. Hieronder zie je zijn opname-ECG (A) en het ECG na vier dagen (B).
Oorzaken
Kounis syndroom kan allerlei oorzaken hebben. Hieronder een opsomming.
- Medicatie
- Antibiotica
- Contrastmiddelen
- Corticosteroïden
- Pijnstillers zoals Morfine
- Antistolling en trombolytica
- Huiddesinfectans
- Ziektebeelden
- Angio-oedeem
- Astma
- Voedselallergie
- Inspanningsallergieën
- Omgevingsfactoren
- Steken van bijen, wespen of kwallen
- Gras of pollen
- Contact met latex
- Eten van schaaldieren
Afsluiting
Bedankt voor het lezen van dit artikel. Vergeet je niet te abonneren op ons YouTube-kanaal. Ook zijn we te volgen op LinkedIn en Instagram! Verspreid het kanaal ook vooral onder je collega’s en andere geïnteresseerden, dat wordt enorm gewaardeerd!
Referenties
- Histamine-induced coronary artery spasm: the concept of allergic angina (Kounis & Zavras, 1991)
- Kounis syndrome: ST elevations in the setting of anaphylaxis (Cesarz & Ganti, 2023)
- Kounis Syndrome in Clinical Practice: Insights from Clinical Case Series and Mechanistic Pathways (Benchea et al, 2025)
- Kounis syndrome: Correct diagnosis leads to correct treatment approach (Amran et al, 2021)
- Allergy-Associated Acute Coronary Syndromes: A Case Series and Therapeutic Framework for Kounis Syndrome (Ganeshanandha, 2026)
- Kounis Syndrome: A Case Report and a Review of Recent Literature (Almegbel, 2024)
- Acute myocardial infarction during a prolonged allergic reaction to penicillin (Pfister, 1950)
- Unstable angina: an etiologic approach to management (Braunwald, 1998)
- Kounis syndrome secondary to amoxicillin/clavulanic acid use in a child (Biteker et al, 2009)
- Kounis Syndrome: A Stinging Case of ST-Elevation Myocardial Infarction (Scherbak et al, 2015)
- Vancomycin-induced Kounis Syndrome (Leibee et al, 2019)